ارتودنسي و دانستني هاي آن

ارتودنسي علم تصحيح روابط نامناسب فك و دندان و جفت و رديف كردن دندان هاي نامنظم جهت داشتن طرح لبخند زيبا است.

ارتودنسي درماني مختص دوران نوجواني نيست و بسياري از بزرگسالان نيز حتي در سنين بالا از اين درمان بهره مند مي شوند.پس بهتر است ابتدا كمي در مورد دندان ها توضيح دهيم. دندان ها در بسياري از افراد در زاويه درست و فاصله مناسب از هم رويش نمي كنند. در بعضي افراد دندان ها ممكن است خيلي نزديك به هم يا روي هم رويش پيدا كنند و بدين ترتيب نامرتب و شلوغ خواهند بود. نكته بعدي به تفاوت سايز فك و دندان ها برمي گردد، يعني امكان دارد فك كوچك بوده ولي دندان ها بزرگ باشند كه دراين صورت دندان ها شلوغ به نظر مي رسند.
بطور کلي درمان هاي ارتودنسي بر حسب نوع دستگاهي که ارتودنتيست به کار مي گيرد به دو نوع اصلي، ارتودنسي ثابت (Fix) و ارتودنسي متحرک (Removable) تقسيم مي شوند.

ارتودنسي متحرک چيست؟

منظور از اين درمان ارتودنسي متحرک استفاده از پلاکهاي متحرک مي باشد که توسط خود بيمار در دهان قرار داده شده و در هنگام غذا خوردن از دهان خارج مي شود؛ بنابراين نتيجه اين درمانهاd ارتودنسي کاملا وابسته به همکاري بيمار است.
هدف اوليه از اين درمان ارتودنسي اصلاح روابط ،موقعيت و اندازه فکين مي باشد.پلاکها ممکن است تک فکي ويا دو فکي (روي هر دو فک بالا و پايين ) باشد .
اين دستگاه هاي ارتودنسي همان طور که از نام آنها مشخص است، متحرک هستند و روي دندان ها ثابت نمي شوند و بيمار مي تواند در مواقع لزوم مانند غذا خوردن، مسواک زدن و… آنها را از دهان خارج کند و دوباره در دهان قرار دهد.

اين دستگاه هاي ارتودنسي معمولا از اجزاي سيمي و يک بخش آکريل ساخته مي شوند که اجزاي سيمي را به هم متصل مي کند. همچنين در مواقع مورد نياز مي توان از پيچ هاي ارتودنسي در اين دستگاه هاي ارتودنسي استفاده کرد که معمولا در مواقع ايجاد فضا براي دندان ها يا اصلاح تنگي عرض فک بالا يا پايين از آنها استفاده ميشود.
اين پلاکهاي ارتودنسي از يک بخش اکريلي و يک سري اجزاي سيمي تشکيل شده که پلاک را سر جاي خود در دهان نگه مي دارند . بخش فعال دستگاه يکسري فنر و يا پيچ مي باشد که با فعال کردن انها باعث حرکت دندانها يا بزرگ شدن فکها مي شود.
پلاکهاي ارتودنسي دوفکي که حجيمتر هستند براي تغيير موقعيت و اندازه فک پايين استفاده مي شود که با سطوح شيبدار تعبيه شده ، اينکار را انجام مي دهند.
از انجا که هدف از اين پلاکهاي ارتودنسي متحرک اصلاح ساختار اسکلت مي باشد ، حتما بايد پيش از بلوغ استفاده شوند.البته بعد از بلوغ هم امکان استفاده از اين پلاکها وجود دارد وليکن تنها نتيجه آن حرکت دندانها است که تا حدود مشخصي امکان دارد و اگر مشکل ساختار و موقعيت فکها زياد باشد نياز به درمانهاي جراحي در کنار ارتودنسي وجود خواهد داشت.
بيمار بايد پلاکهاي ارتودنسي متحرک را شبانه روز بجز مواقع غذا خوردن استفاده کند و معمولا 6 ماه زمان نياز است تا مشکل بيمار اصلاح شود ، البته ممکن است بيمار در مرحله بعد نياز به استفاده از پلاکهاي ارتودنسي ديگري هم داشته باشد. در صورت اصلاح کامل مشکل فکي بيمار ، تا مدتي بيشتر بايد بيمار حداقل شبها از پلاک استفاده کند تا نتايج درمان تثبيت شده و برگشت نکند.در اين مرحله امکان حرکات محدود دندانها وجود دارد ولي به دست آوردن دندانهاي کاملا صاف و منظم مستلزم درمانهاي ارتودنسي ثابت مي باشد.البته با پلاکهاي متحرک امکانن اصلاح بي نظمي هاي مختصر دندانها در هر سني وجود دارد.
پلاکهاي ارتودنسي متحرک بايد بعد هر وعده غذا با مسواک و خمير دندان تميز شود.
اين مورد را نيز بايد ذکر کنم که گاهي براي اصلاح روابط و موقعيت فکها بايد از دستگاههاي خارج دهاني ارتودنسي استفاده کرد که به پلاکهاي داخل دهان متصل مي شوند.
البته در پايان درمان ارتودنسي ثابت نيز براي تمام بيماران از پلاکهاي متحرک استفاده مي شود که اينها اصطلاحا پلاکهاي نگهدارنده نام دارند و هدف از انها تنها حفظ دندانهاي مرتب شده در موقعيت جديد و جلوگيري از برگشت نتايج درمان ارتودنسي مي باشد.در واقع بعد از حرکت دندانها، الياف لثه و بافتهاي نگهدارنده که مثل کش مي مانند کشيده مي شوند که بايد به مرور زمان با وضعيت جديد منطبق شده و از برگشت نتايج درمان ارتودنسي جلوگيري شود.

پلاک ارتودنسي متحرک براي چه کساني لازم است؟

پلاک هاي متحرک ارتودنسي براي درمان ناهنجاري هاي ساده فک و صورت و دندان ها استفاده مي شوند. جايي که فقط لازم است دندان ها اندکي مرتب شوند و به جابه جايي کاملي نياز ندارند. به طور مثال ممکن است دندان هاي جلويي فک بالاي شما اندکي بيرون زده باشد و مي توان با اين پلاک هاي ارتودنسي زاويه دندان ها را تغيير داد و آنها را مرتب کرد. براي استفاده از اين پلاک هاي ارتودنسي به طور معمول مي توانيد به دندانپزشک عمومي مراجعه کنيد.
هنگامي که ارتودنسي دندان هاي شما به پايان رسيد، بايد به دندان ها فرصت داد تا در موقعيت جديد تثبيت شوند. در اين زمان دندانپزشک يک پلاک متحرک را برايتان تجويز خواهد کرد که بايدد چند ماه از آن استفاده کنيد. اين پلاک ارتودنسي متحرک ، دندان ها را در موقعيت جديد حفظ مي کند تا الياف لثه اي و استخوان کافي در اطراف ريشه شان تشکيل شود و در موقعيت جديد تثيبيت شوند.

مزايا دستگاه ارتودنسي متحرک

دستگاه هاي ارتودنسي متحرک قابلت خارج شدن از دهان را داشته و بيمار هر زماني اراده کند مي تواند اين کار را انجام دهد، در صورتي براکت ها اين گونه نيستند و بعد از قرار گرفتن در دهان، خروج آن بدون کمک متخصص ارتودنسي ممکن نيست. ولي بيمار بايد توجه داشته باشد که اگر دوست دارد نتيجه دلخواه خود را بگيرد، دستگاه متحرک را فقط هنگام خوردن غذا و تميزز کردن دندان ها بايد خارج کرده و سپس بالافاصه در دهان قرار دهد.اگر کمتر از زمان مورد نظر در دهان قرار داشته باشند، درمان ارتودنسي طولاني تر خواهد بود.
افرادي که از ارتودنسي متحرک استفاده مي کنند کمتر نياز به مراجعه به ارتودنتيست پيدا مي کنند تا کساني که از براکت ها استفاده مي کنند. البته ناگفته نماند که اين نوع درمان گران تر از ارتودنسي با استفاده از براکت ها مي باشد ولي نکته حائز اهميت اينجا ست که راحتي آن قيمت بالاي را کمرنگ تر مي کند.

هزينه ارتودنسي

هزينه درمان هاي ارتودنسي بستگي به ميزان مشکل و نوع ارتودنسي دندان دارد. در صورتيکه درمان هاي مرحله اول با پلاک هاي متحرک انجام شود هزينه و قيمت اين درمان کمتر خواهد بود، البته بسته به شدت مشکل و تعداد پلاک هاي ارتودنسي مورد استفاده اين هزينه متفاوت خواهد بود.