ضرورت انجام ارتودنسي

فقط دندانپزشک يا متخصص ارتودنسي مي تواند تعيين کند که آيا انجام دادن ارتودنسي دندان براي بيمار لازم مي باشد يا وي نيازي به انجام آن ندارد. دندانپزشک بر مبناي ابزار تشخيصي از جمله شرح حال کامل پزشکي و پرونده دندانپزشکي بيمار، معاينه باليني، مراقبت ها(تغذيه در ارتودنسي)، قالب گرفتن از دندان ها و عکس هاي راديوگرافي و در صورت لزوم اصلاح طرح لبخند نظر قطعي خود را در زمينه مفيد بودن ارتودنسي دندان مي دهد و برنامه درماني مناسب با شرايط بيمار را طرح ريزي مي کند و مراقبت هاي ارتودنسي را نيز برا بيمار شرح مي دهد.

زمان انجام ارتودنسي

بهترين زمان انجام ارتودنسي دندان براي درمان نامرتبي دندان ها در کودکي است، اما اين روش درماني براي ارتودنسي بزرگسالان نيز مفيد است، بطوريکه تعداد افراد بزرگسالي که اين درمان ارتودنسي را انجام مي دهند رو به افزايش است. براي انجام ارتودنسي کودکان توسط ارتودنتيست، بايد صبر کرد تا تعداد دندان هاي مناسب براي اين نوع درمان رشد کنند.

انواع ارتودنسي

دو نوع اصلي ارتودنسي که براي صاف کردن دندان ها در افراد استفاده مي گردد، عبارتست از ارتودنسي ثابت و ارتودنسي متحرک. نوع ديگر، ارتودنسي نامرئي است. همچنين در ادامه به هر سه نوع ارتودنسي و ارتودنسي مخفي که يک نوع از ارتونسي ها مي باشد، به بحث آن مي پردازيم.

ارتودنسي ثابت

رايجترين نوع ارتودنسي مورد استفاده، ارتودنسي ثابت است. از اين روش زماني استفاده مي گردد که دقت عملکرد براي پزشک اهميت داشته باشد. هر چند در اين حالت بيمار مي تواند بطور عادي غذا بخورد، اما بايد از مصرف بعضي غذاها و نوشيدني ها در زمان استفاده از ارتودنسي ثابت اجتناب کرد. براي مثال نوشيدني هاي حاوي کربونات، شيريني سفت يا تافي از مواردي است که فرد بايد از مصرف آن ها خودداري کند. افرادي که در فعاليت هاي ورزشي شرکت مي کنند بايد متخصص ارتودنسي خود را در جريان قرار دهند تا در صورت لزوم محافظ هاي لثه خاص برايشان تجويز شود.

رايجترين نوع ارتودنسي ثابت ، از براکت استفاده مي کند. براکت ها از پلاک ها و يا سيم ها و قيدها تشکيل شده است. دندانپزشک قيدها را اطراف دندان مي بندد، و از آن براي محکم نگهداشته ابزارهاي ارتودنسي ديگر در محل خود استفاده مي گردد.

در مرحله بعد از پلاک هاي ارتودنسي براي ايجاد اتصال در جلوي دندان هاي بيمار استفاده مي شود. سيم ها به شکل يک کمان از داخل پلاک ها رد شده و به قيدها محکم بسته مي شود. با سفت شدن سيم هاي کماني ارتودنسي، دندان هاي فرد کشيده مي شوند و بدين صورت به سمت محل صحيح قرارگيري حرکت مي کنند. بيمار بايد ماهي يک بار براي اصلاح وضعيت پلاک ها به دندانپزشک مراجعه کند. دوره درمان ارتودنسي در اين حالت مي تواند براي چند ماه تا چند سال ادامه داشته باشد، اما در مورد اين مسئله که درمان ارتودنسي دقيقا چقدر طول مي کشد، تنها يک دندانپزشک خوب پس از بررسي وضعيت بيمار مي تواند طول درمان را مشخص کند. کودکان معمولاً ترجيح مي دهند از پلاک هاي ارتودنسي رنگي استفاده کنند، در حالي که بزرگسالان انواع شيشه اي مانند و شفاف پلاک ارتودنسي را ترجيح مي دهند.

ارتودنسي متحرک

از ارتودنسي متحرک دندان براي درمان مشکلات جزئي همچون جلوگيري از مکيدن شست يا اصلاح انحراف کم دندان ها استفاده مي شود. هنگام استفاده از اين روش مي توان لوازم ارتودنسي را براي تميز کردن پس از غذا خوردن يا براي نخ دندان کشيدن از دهان خارج کرد. در مواردي، ممکن است دندانپزشک به بيمار توصيه کند در هنگام انجام فعاليت هاي مانند نواختن يک ساز بادي يا دوچرخه سواري ارتودنسي متحرک را از دهان خود خارج کند.

ارتودنسي نامرئي

ارتودنسي نامرئي دندان از مواد پلاستيک شفاف و سخت براي رديف کردن دندان ها استفاده مي کند. در اين رابطه براي بيماران از انواع نسبتاً متفاوتي استفاده مي شود. هر مجموعه از اين ارتودنسي براي دو هفته قبل از جايگزيني آن با مجموعه جديد استفاده مي گردد. ارتودنسي نامرئي از پلاستيک شفاف ساخته شده و به همين خاطر تقريباً غير قابل رويت است. به اين ترتيب اطرافيان بيمار اصلا متوجه نمي شود که وي از اين درمان ارتودنسي براي رديف کردن دندان هاي خود استفاده کرده است. اين پلاستيک هاي شفاف در هر روز بايد براي 22 تا 23 ساعت مورد استفاده قرار گيرد تا بهترين نتايج ممکن حاصل شود.با تقبل هزينه ارتودنسي نامرئي مي توان به راحتي براي غذا خوردن، نوشيدن، مسواک زدن و نخ دندان کشيدن از دهان خارج کرد. براي استفاده از اين روش بايد همه دندان هاي دائمي رشد کرده باشد. قيمت ارتودنسي نامرئي نسبت به روش هاي متداول ديگر بالاتر ميباشد .

ارتودنسي پيشگيري

انجمن متخصصين ارتودنسي امريکا سن هفت سالگي را سن ارتودنسي و سن مناسب براي اولين معاينه جهت بررسي لزوم ارتودنسي پيشگيري دندان کودکان ذکر کرده است. در اين سن غالب دندانهاي شيري و تعدادي از دندانهاي دائمي رويش پيدا کرده اند و براي دندانپزشک امکان ارزيابي دقيقي از وضعيت کلي دندان ها، فک بالا و فک پايين بيمار را فراهم مي کند.

مراحل ارتودنسي

هر کدام از مراحل ارتودنسي دندان شامل چند اقدام دندانپزشک مي باشد که به طور کامل در اين مقاله به شرح آن مي پردازيم.

مرحله اول: راديوگرافي و قالب گيري

معمولاً عکس راديوگرافي پانوراميک دهان (عکس همه دندان ها) و عکس هر يک از دندان ها به صورت جداگانه لازم است.

ممکن است از صورت، دندان ها و دهان فرد هم عکس گرفته شود، اين عکس ها قسمتي از پرونده دائمي بيمار خواهد بود.

متخصص ارتودنسي دندان قالب هايي را از دندان هاي فک بالا و سپس فک پايين تهيه مي کند. هنگام قالب گرفتن حس مي کنيد که دهانتان با ماده بتونه مانند پر شده است، اين مرحله فقط 300 ثانيه زمان ميبرد. عمل قالب گيري بسيار راحت و سريع است، اگر به سادگي دچار حالت تهوع مي شويد، سعي کنيد آرامش خود را حفظ کنيد و از راه بيني نفس بکشيد.

مرحله دوم: اقدامات اوليه

متخصص ارتودنسي پس از بررسي تصاوير راديوگرافي و قالب ها، برنامه درماني مناسب فرد را طرح ريزي مي کند.

چنانچه فضاي بين دندان هاي خاصي خيلي کم باشد، ممکن است نياز به استفاده از جداکننده هاي فلزي يا پلاستيکي ما بين دندان هايتان، قبل از ادامه مراحل ديگر ارتودنسي ، داشته باشد.

ممکن است نياز باشد تعدادي از دندان هايتان را بکشيد. در برخي موارد در طول روند درمان ارتودنسي و نه در آغاز آن، اين امر لزوما بايد انجام شود.

دندان هاي بيمار بايد کاملاً تميز شوند.

اگر دندان هاي حساسي داريد، حداقل به مدت دو هفته از خمي مکيدن انگشت دندان ضدحساسيت استفاده کنيد تا حساسيت دندان ها قبل از شروع ارتودنسي دندان برطرف شود.

هر گونه مشکل دندان ها بايد قبل از قرار دادن بريس درمان گردد؛ حفره هاي پوسيدگي پر شود و تمامي مشکلات ارتودنسي رفع شود.

در صورت نياز به جراحي فک، اين عمل بايد قبل از گذاشتن بريس انجام شود؛ هر چند بعضي اوقات جراحي فک بعد از ارتودنسي دندان انجام مي شود. زمان جراحي با توجه به وضعيت و شرايط هر بيمار متفاوت است.

مرحله سوم: قرار دادن بريس ارتودنسي

دندانپزشک يا دستيار دندانپزشک، دندان ها را خشک مي کند و آن ها را با اسيد سفيد کننده مخصوصي، جهت اتصال با سيمان نگهدارند براکت هاي ارتودنسي آماده مي کند. سعي کنيد اين اسيد را روي زبانتان نگه نداريد.

براکت هاي ارتودنسي روي دندان ها قرار داده مي شوند و خيلي سريع، نور پلاسما با شدت بالا روي سطح براکت تابانده مي شود تا اتصال صورت گيرد(ارتودنسي سريع).

سيم قوسي از بين تمام براکت ها به نحوي مي گذرد که به گونه ها فشار وارد نکند. اگر احساس کرديد که سيم ارتودنسي دندان درون گونه تان فرو مي رود به دندانپزشک بگوييد تا سيم را کوتاه کند.

کش هاي کوچکي (قطعه هاي مسدود کننده حلقه هاي دايره اي شکل) روي براکت ها قرار مي گيرد تا آن ها را روي سيم نگه دارد و حس فشار ايجاد کند. قابل ذکر است در صورت استفاده از ارتودنسي ديمون نيازي به استفاده از کش نيست.

مرحله چهارم: تنظيم ارتودنسي دندان در هر ماه يکبار

بريس را بايد هر 4 تا 6 هفته يکبار مجددا تنظيم کرد. در اين مراجعه ها که زمان کمي طول مي کشد، پزشک کش هاي قبلي (قطعه هاي مسدود کننده) و گاهي سيم را نيز درمي آورد. ممکن است اين کار کمي دردناک باشد که دليل آن بيش از هر چيز وارد شدن فشار روي دندان ها است.

پس از تنظيم، دندان ها تا چند ساعت يا چند روز درد خواهد کرد. در طول اين مدت ارتودنسي ، غذاي نرم ميل کنيد. تا زمان مراجعه بعدي، درد دندان ها کاملاً از بين رفته است.

مرحله پنجم: درآوردن بريس هاي ارتودنسي

درآوردن بريس هاي ارتودنسي راحت و سريع انجام مي شود. دندانپزشک هنگامي که زمان درآوردن بريس فرا برسد، قوس پشت بريس ها را با سيم چين مخصوص مي برد و به اين ترتيب پيوند متصل کننده بين براکت ارتودنسي و دندان از بين مي رود. اين حرکت عليرغم صداي بلندش، دردي را به وجود نمي آورد.

همه ي براکت هاي ارتودنسي از روي دندان ها جدا مي شوند و لايه اي از پلاستيک پيوندي را روي دندان به جا مي گذارند. سپس دندانپزشک با استفاده از يک وسيله دستي با سرعت بالا پلاستيک را از روي دندان ها تميز کرده و تمام محل هاي برداشتن پلاستيک را با مينا پوشش مي دهد و در نهايت پوليش مي کند.

مرحله ششم: قرار دادن پلاک ارتودنسي

ماه ها يا سال ها وقت و هزينه هنگفتي را صرف کرده ايد، رنج و دردسرها را تحمل کرده ايد تا دندان هايي صاف و مرتب داشته باشيد و به تازگي از تحمل آن در دهان راحت شده ايد. اما در واقع اين پايان کار نيست چون بايد پلاک ارتودنسي بگذاريد تا دندان ها در موقعيت جديدشان باقي بمانند. استفاده از پلاک طبق تجويز دندانپزشک، به ويژه ظرف يک سال نخست پس از جداکردن بريس ، اهميت زياي دارد، زيرا تقريبا 9 ماه طول مي کشد تا رباط هاي اطراف دندان موقعيت جديدشان را حفظ کنند. اگر از پلاک ارتودنسي به طور منظم استفاده نکنيد، دندان هايتان دوباره جابه جا خواهد شد. بسياري از افراد پس از گذشت يک سال تنها شب ها، آن هم چند شب در هفته، از پلاک ارتودنسي استفاده مي کنند تا مطمئن شوند که داشتن لبخند زيبا را از دست نخواهند داد.